Kanada Eğitim Vizesinde Yeni Dönem

Kanada Göçmenlik Bakanının 22 Ocak 2024 tarihinde yaptığı açıklamalar, Kanada eğitim vizesinde yeni bir dönemin kapılarını açtı. Artan konut ve gıda fiyatları ile süregelen konut krizinin bir yansıması olarak Kanada’nın uluslararası öğrencilere yönelik açık kapı politikasında köklü değişiklikler ilan edildi.

Öğrenci Vizesi Adedi Sınırı

IRCC’nin konuyla yaptığı değişikliklerden en köklü olanı, öğrenci vizesi verilecek öğrenci sayısına getirilen sınırlama oldu. Daha önce bu konuda herhangi sınırlama yokken, 22 Ocak itibariyle 2024 senesi için düzenlenebilecek toplam öğrenci vizesi sayısı 350.000 olarak belirlendi. Kanada’nın 2022 senesinde 800 bin, 2023 senesinde 900 bin öğrenci için eğitim vizesi düzenlendiği dikkate alındığında, 2024 senesine ilişkin bu sınırın öğrenci vizesi başarı oranlarını %50’ye varan oranlarda düşürmesi beklenebilir. Bu kotalar, her bir eyalet için ayrı ayrı belirlenecek olup özellikle de gelen uluslararası öğrencilerin %50’sinden fazlasına ev sahipliği yapan Ontario eyaleti için 2024 yılı eğitim vizesi başvurularında ciddi sorunlara neden olması beklenebilir.

Kanada, gelen öğrenci adedini düşürmenin yanında, ülkeye gelen öğrenci profilini de değiştirmeyi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda, yüksek lisans ve doktora başvuruları bu 350.000’lik sınıra dahil edilmeyecektir. Ayrıca, yazının ilerleyen bölümlerinde değinilecek eğitim sonrası çalışma izni ile ilgili yeni kısıtlamalar da yüksek lisans ve doktora öğrencileri için geçerli olmayacaktır.

Eyalet Onay Mektubu

22 Ocak 2024 tarihinde yapılan değişikliklerden biri de başvuru yapacak adaylardan öncelikle eğitim görmek istedikleri eyalet hükümetinden bir onay mektubu (attestation letter) almaları şartının getirilmesidir. Bu onay mektubu, onaylı eğitim kuruluşlarından alınan okul kabul mektubu ile birlikte eğitim vizesi başvurusunun ön şartı haline getirilmiştir. Adaylar, bu mektubu edinmeden eğitim vizesi başvurusunda bulunamayacaktır. Bu da eyalet hükümetlerinin birer ön seçici gibi davranmalarına sebebiyet vererek IRCC’ye ulaşacak eğitim vizesi başvurusu adetlerini azaltmayı amaçlamaktadır.

Bu onay mektuplarının nasıl alınacağına dair belirsizlik ise sürmektedir. IRCC, eyalet hükümetlerine onay mektubu verme prosedürlerini 31 Mart 2024 tarihine kadar tamamlama çağrısında bulunmuşsa da eyalet hükümetlerinin bu mektuplarının verilişine dair ne tarz bir usul belirleyeceği henüz netlik kazanmamıştır. Bu belirsizlik, 22 Ocak tarihinden itibaren eğitim vizesi başvurularının durmasına neden olmuştur. Sürecin hangi yönde ilerleyeceği, eyalet hükümetlerinin atacağı adımlara bağlı olup bu belirsizlik ve her eyaletin farklı prosedür belirleme ihtimali Kanada’da eğitim görmek isteyen uluslararası öğrenciler için ciddi bir belirsizliğe neden olmaktadır.

Eğitim Sonrası Çalışma İzninde (PGWP) Yapılan Değişiklikler

IRCC, Kanada’da eğitim görmek isteyen uluslararası öğrencilerin en çok heyecan duyduğu konulardan biri olan eğitim sonrası çalışma izninde de bazı değişikliklere gitmiştir. İşin eğitim yanından çok, PGWP almak için bir arka kapı gibi görülen devlet üniversitesi müfredatı ile ortak işleyişe sahip özel üniversitelerin öğrencileri için PGWP alma yolu kapatıldı. Bu programlarda, bir özel üniversite müfredat lisanslama anlaşması ile bir devlet üniversitesinin müfredatını kendi okulunda uygulamaktaydı. Kanada eğitim çevrelerinden bu programların eğitim kalitesine dair ciddi eleştiriler dile getirilmekteydi ve IRCC de bu şikayetleri dikkate alarak bu programları okuyarak PWGP alma yolunu kapatmış oldu.

Eğitim sonrası çalışma izninde yapılan bir değişiklik de daha önce belirtildiği üzere yüksek lisans ve doktora öğrencilerinin teşviki amacına uygun olarak bu programların öğrencilerine eğitim süresinden bağımsız olarak 3 yıllık PGWP alma hakkının tanınması oldu. Bu değişiklik, özellikle 1 yıllık yüksek lisans programları ile Kanada’ya gelen uluslararası öğrenciler açısından önemli bir avantaj oldu. Bu değişiklik öncesinde, bu öğrenciler yalnızca 1 yıllık bir süreyle eğitim sonrası çalışma iznine hak kazanıyorlardı.

Açık Çalışma İzninde Yapılan Değişiklikler

22 Ocak değişiklikleri ile en büyük zararı, eğitim görecek eşlerinin yanında açık çalışma iznine başvuran öğrenci eşleri görmüştür. Daha önce, eğitim vizesine başvuran bir öğrenci adayının eşi, herhangi bir kısıtlamaya tabi olmadan açık çalışma iznine başvurabiliyor ve eşinin eğitim vizesi süresi boyunca sınırsız çalışma hakkına sahip oluyordu. 22 Ocak’ta yapılan değişiklik ile sadece yüksek lisans ve doktora öğrencilerinin eşleri bu hakka sahip olacaktır. Bu değişiklik, Kanada’nın ABD, İngiltere ve Avustralya gibi rakipleri karşısında en önemli avantajlarından birinin ortadan kalkmasına neden olmuştur.

Güvenilir Kuruluşlar Çerçevesi (Trusted Institutions Framework) Nedir?

IRCC, bir yandan Kanada’ya gelecek uluslararası öğrencilerin sayısını azaltmaya çalışırken, bir yandan da eğitim kuruluşları ile işbirliğine giderek belirli kriterleri sağlayan eğitim kuruluşlarına kaydolan öğrencilerin eğitim vizesi başvurularını daha hızlı sonuçlandırmayı amaçlamaktadır.

Daha önce DLI (onaylı eğitim kuruluşu, designated learning institution) olarak isimlendirilen eğitim kuruluşları, aşağıdaki kriterler temelinde IRCC tarafından değerlendirilecek ve uygun görülenlere güvenilir kuruluş unvanı verilecektir:

• Uluslararası öğrenciden elde edilen gelir oranı: Bir üniversitenin toplam gelirleri içerisinde uluslararası öğrencilerde elde edilen eğitim ücretlerinin payı
• Öğretmen-Öğrenci oranı: Uluslararası öğrencilerinin en yoğun tercih ettiği bölümler ve derslerde öğretmen başına kaç öğrenci düştüğü
• Uluslararası öğrenci desteği: Üniversitelerin uluslararası öğrencilerinin esenliği ve refahı için ne kadar büyüklükte fonlar ayırdığı
• Burs oranı: Uluslararası öğrencilere verilen burs miktarı ve oranı
• Eğitimin zamanında tamamlanma oranı: Uluslararası öğrencilerden ne kadarının belirtilen eğitim süresi içerisinde mezun olabildiği

Bu kriterler konarken esas amaç giderek ticari bir sektör haline gelen Kanada eğitim sektörünün eğitim öncelikli olacak şekilde yeniden organize edilmesidir. Bu ve benzeri kriterler kullanılarak eğitim amaçlarına odaklanan üniversitelerin ön plana çıkarılması ve sadece PGWP ve PR amacıyla uluslararası öğrenci çeken kuruluşların mümkünse sistemden elemine edilmesi amaçlanmaktadır.

Kararların Arka Planı

Kanada’nın son yıllardaki uluslararası eğitim politikaları, birçok öğrenci için cazip fırsatlar sunmuştu. Ancak hızlı artan öğrenci sayısı, konut yetersizliği ve yaşam masraflarındaki yükselişle birleşince, bu politikalar sürdürülebilir olmaktan uzaklaştı. Yeni getirilen 350.000 öğrenci kotası, 2022 ve 2023’te verilen çok daha yüksek sayıdaki eğitim vizeleriyle karşılaştırıldığında ciddi bir düşüş anlamına gelmektedir. Bu kısıtlama, özellikle Ontario gibi uluslararası öğrencilerin yoğunlukla tercih ettiği bölgelerde, başvuru süreçlerini zorlaştıracak ve kabul oranlarını düşürecektir.

Bununla birlikte, yüksek lisans ve doktora başvurularının bu kotalardan muaf tutulması, Kanada’nın akademik araştırma ve yenilik kapasitesini artırma hedefiyle uyumludur. Bu seviyedeki öğrenciler, üniversitelerin akademik üretkenliğine ve ulusal Ar-Ge çalışmalarına büyük katkı sağladıkları için ülke ekonomisinin uzun vadede güçlenmesine de hizmet etmektedir. Diğer yandan, lisans veya kısa süreli programlara ilgi duyan adaylar, daha zorlu bir başvuru sürecine hazırlanmak zorunda kalacaklardır.

Eyalet onay mektubu şartı, Kanada’nın federal yapısı içinde eğitime dair yetkiyi eyaletlerin elinde tutmasından kaynaklanır. Yeni uygulama, eyaletlerin bir ön eleme mekanizması olarak işlev göreceğini göstermektedir. Böylece, gereksiz veya niteliksiz başvuruların elenmesi hedeflenmektedir. Ancak bu yaklaşımın nasıl yürütüleceği hâlâ belirsizdir. Eyaletlerin onay mektubu verilirken aradığı kriterler, resmi olarak ilan edilmeden öğrenci adaylarının başvuru stratejilerini kesinleştirmeleri zordur. Bu belirsizlik, özellikle hemen başvuru yapmak isteyen öğrencileri endişelendirmektedir.

Eğitim sonrası çalışma izni (PGWP) konusunda alınan yeni kararlar da Kanada’nın “kaliteli eğitim” vizyonuyla örtüşmektedir. Kamu üniversiteleriyle müfredat anlaşması yapan özel kurumların mezunlarına PGWP hakkının kapatılması, uzun süredir dile getirilen “arka kapıdan giriş” eleştirilerini sonlandırmayı amaçlamaktadır. Sadece diploma almaktan öte, gerçek akademik ve mesleki donanım kazanmak isteyen öğrencilere öncelik tanınmaktadır. Diğer yandan, yüksek lisans ve doktora öğrencilerinin 3 yıllık PGWP almaya hak kazanması, Kanada’yı araştırma odaklı öğrenci adayları için daha da cazip kılacaktır. Bir yıllık yüksek lisans programıyla gelen öğrencilerin önceki uygulamada yalnızca bir yıl çalışma izni alabilmesi, çoğu aday için yetersiz görülüyordu. Bu yenilik, mezunların işgücü piyasasına gerçek anlamda entegre olmalarına fırsat yaratacaktır.

Açık çalışma izninin sadece yüksek lisans ve doktora öğrencilerinin eşlerine verilmesi ise tartışmalı bir karardır. Çünkü Kanada, uluslararası arenada “aile dostu” politika imajıyla öne çıkmaktaydı. Lisans düzeyinde eğitim görmek isteyen öğrencilerin aileleri, bu olanaktan yararlanamayacakları için başka ülke seçeneklerini değerlendirmeye yönelebilirler. Bu durum, Kanada’nın rekabet gücünü azaltma riski taşısa da hükümet, konut sıkıntısı ve işgücü piyasasındaki dengesizliklere çözüm bulabilmek adına bu adımı kaçınılmaz gördüğünü vurgulamaktadır.

Güvenilir Kuruluşlar Çerçevesi (Trusted Institutions Framework) de vize süreçlerinin hızını ve kabul şansını doğrudan etkileyecektir. Üniversitelerin uluslararası öğrenci desteği, burs imkânları, öğretim kalitesi ve mezuniyet oranları gibi kriterler, kurumların bu statüyü elde etmesinde belirleyici olacaktır. Kriterleri karşılayan üniversiteler, resmi makamlar nezdinde ayrıcalıklı bir konum kazanıp başvuruları daha hızlı sonuçlandırabilecektir. Öğrencilerin de bu üniversiteleri seçmeleri, vize alma şanslarını artırmalarını sağlayacaktır. Dolayısıyla, eğitim kurumlarının “güvenilir” statüsü kazanmak için daha fazla şeffaflık ve kalite odaklı yaklaşım benimsemesi beklenmektedir.

Kanada’da eğitim planlayan adaylara, bu yeni koşullar altında stratejik hareket etmeleri tavsiye edilir. Eyalet hükümetlerinin 31 Mart 2024’e kadar açıklaması beklenen onay mektubu süreçlerini yakından takip ederek gereksinimlere uyum sağlamak, eğitim öncesinde konaklama ve finansal kaynak planlamasını detaylı biçimde yapmak önemlidir. Ayrıca, yüksek lisans veya doktora düzeyindeki programları düşünen adayların daha avantajlı konumda oldukları unutulmamalıdır. Araştırma odaklı programlar, mezunlara daha geniş olanaklar sunmaya devam edecektir.

Bu noktada eğitim danışmanlık şirketlerine de büyük görev düşmektedir. Yeni kuralların anlaşılması, öğrenci adaylarının doğru yönlendirilmesi, kurumların “güvenilirlik” statülerinin takip edilmesi ve aile bireylerinin çalışma izni konusundaki sınırlamaların açıklığa kavuşturulması gibi konular, uzman desteğini daha değerli hale getirmiştir. Öğrenciler, bilgi eksikliği veya yanlış yönlendirme nedeniyle risk almamalı; resmi duyurular ve eyalet hükümetlerinin açıklamaları doğrultusunda hareket etmelidir.

Sonuç olarak, 22 Ocak 2024’te yürürlüğe giren bu düzenlemeler, Kanada’nın uluslararası eğitim alanında kontrolü ve kaliteyi artırmaya yönelik kararlılığını göstermektedir. Ülkenin yüksek lisans ve doktora öğrencilerine tanıdığı ayrıcalıklar, akademik araştırma ve yenilik gücünü koruma niyetine işaret ederken; lisans düzeyindeki öğrenciler ve onların aileleri açısından süreç zorlu hale gelebilmektedir. Bu durum, ülkenin konut krizini çözme ve istihdam piyasasını düzenleme hedefiyle ilişkilendirilse de Kanada’nın uluslararası eğitim piyasasındaki rekabetçi konumunu nasıl etkileyeceği zamanla netleşecektir. Şimdilik en önemli tavsiye, planlamalara erken başlamak, eyalet prosedürlerini takip etmek ve yüksek öğrenimdeki öncelikli hedeflerinizi netleştirmektir.