Şubat 2023’te meydana gelen deprem felaketinden sonra Kanada Hükümeti Türkiye ve Suriye’de yaşayan depremzedeler için TS2023 kodlu bir program başlatmıştır. Bu program kapsamında, bu ülkelerden yapılan başvurular daha hızlı incelenmiş, bu ülkelerin vatandaşı olup Kanada’da bulunan kişilere ücretsiz olarak vize sürelerini uzatma ve açık çalışma iznine başvurma hakkı tanımıştır. Anılan programın süresi 3 Ocak 2024 tarihinde sonra erdiğinden, Kanada’nın artık depremzedeler ile ilgili özel bir programı bulunmamaktadır.

Başvurulan vize türüne göre değişmekle beraber, Kanada vize başvuru sürecinin ana hatları kronolojik olarak şu şekildedir:

1) İlgili evraklar toplanır

2) Bir Kanada Hükümeti (GC Key) hesabı oluşturulur

3) Bu hesaptan Come to Canada bölümündeki sorular yanıtlanır

4) Oluşan evrak listesinden ilgili formlar doldurulur ve belgeler yüklenir

5) İlgili vize ödemesi yapılır

6) VFS’den parmak izi randevusu alınır ve kişi biyometrik verilerini paylaşır

7) Olumlu sonuç bildiriminden sonra VFS’ye gerekli hizmet bedeli ödenir ve kişi pasaportunu elden veya kargo ile VFS’ye ulaştırır.

8) Vize stickerı yapıştırılmış pasaport, elden veya kargo ile başvuru sahibine ulaştırılır

Kanada vize başvurusu için Kanada Hükümeti tarafından belirlenmiş ve kişinin hesabında bulunması gereken spesifik bir tutar bulunmamaktadır. Ancak, her vize başvurusunda olduğu gibi kişinin vize başvurusunda belirttiği seyahati karşılayacak bir birikime sahip olması gerekir. Örneğin, 5 günlük bir seyahatte bulunacak ve otelde kalacağını beyan eden bir kişinin en az gidiş dönüş uçak bileti, otel parası ve günlük masraflar da dahil ortalama 5.000 CAD (yaklaşık 105.000 TL) bir birikime sahip olması gerekir. Bu rakam, örneğin Kanada’da eğitim görmek isteyen bir öğrenci için çok daha yüksektir. Bu öğrencinin bir senelik eğitim ücreti, kalacak yer ücreti ve günlük masraflar da dahil olmak üzere ortalama en az 30.000 CAD (yaklaşık 630.000 TL) tutarında bir birikimi olmalıdır.

Bu rakamların insanın hesabında olması, kişiye vize verileceğini garanti etmez. Ayrıca, kişiye eşi, ebeveynleri, şirketi vb. tarafından sponsorluk yapılması da mümkündür. Kişinin gerekli fonlara sahip olup olmadığının belirlenmesinde likit kaynakların (nakit para veya hızla nakde dönüştürülebilecek diğer varlıklar) dikkate alındığını hatırlamakta yarar vardır. Kişinin genel zenginlik seviyesini gösteren tapu, ruhsat vb. gayrimenkul değerler, vize kararının olumlu sonuçlanmasında yararlı olmakla beraber, doğrudan nakde dönüştürülemeyecekleri için kişinin Kanada ziyaretini fonlayacak kaynaklara sahip olup olmadığına karar verilirken dikkate alınmaz.

Kanada çalışma vizesi temel olarak LMIA (İşgücü Piyasası Etki Değerlendirmesi) gerektiren ve gerektirmeyen çalışma vizeleri olarak ikiye ayrılır. Genel kural olarak, bir işte bir Kanada vatandaşı veya daimi ikamet (PR) sahibinin çalıştırılması esastır. Yabancı birini çalıştırmak isteyen bir Kanadalı işveren Kanada İstihdam ve Sosyal Kalkınma Ofisine (ESCA) başvurur. ESCA, Kanadalı işverenden bu pozisyonda çalışacak bir Kanada vatandaşı veya PR sahibi olmadığını ispat etmesini talep eder. Bunun kanıtlanması için işveren ilgili pozisyon için ilana çıkar ve en az bir aylık ilan süresinin ardından uygun aday bulunamaması durumunda, ESCA’dan yabancı işçi istihdamı için izin ister. Bu iznin (olumlu LMIA değerlendirmesi) alınmasının ardından, işçi adayı çalışma vizesi başvurusunda bulunur ve vizeyi alması halinde Kanada’da çalışmaya başlar.

Bazı istisnai hallerde, çalışma vizesi için LMIA aranmaz. Üniversitelerin en az 8 aylık bölümlerinden mezun olanlar, Kanada’da eğitim gören kişilerin eşleri, misafir öğretim üyeleri ve araştırmacılar gibi bazı kişiler için bir LMIA gerekmez ve bu kişiler açık çalışma izni alarak Kanada’da vize geçerlilik süreleri boyunca serbest biçimde çalışabilirler.

Kanada vize ücreti, başvurulan vize türüne göre farklılık gösterir. Kişi, Kanada vizesi için başvurduğunda genel olarak bir vize harcı ve biyometrik ücreti ödenir. Biyometrik ücreti, sabit olarak kişi başına 85 Kanada Dolarıdır (CAD). Ancak, aile başvurularında ailenin büyüklüğünden bağımsız olarak azami 170 CAD biyometrik ücreti tahsil edilir.

Ana vize türlerinin güncel vize harçları şu şekildedir:

• Turist vizesi: 100 CAD
• Öğrenci vizesi: 150 CAD
• İşçi vizesi: 155 CAD
• Süper vize: 100 CAD
• Açık çalışma izni: 100 CAD

Vize harcı ve biyometrik ücreti, çevrim içi başvuru portalından tek kalemde ödenir. Son 10 senede Kanada’ya biyometrik verilerini sunmuş olanlar ile 79 yaşından büyükler ve 14 yaşından küçükler, biyometrik veri sunma şartından muaf olduğundan, bu kişiler için 85 CAD biyometrik ücreti ödenmez.

Kanada turist vizesi; turizm, akraba ve arkadaş ziyareti, iş gücüne piyasasına katılmamak kaydıyla ticari faaliyetler, altı aydan kısa süreli eğitim faaliyetleri ve altı aydan kısa süreli tedaviler için alınan bir vize türüdür. Bu vizenin alınması için kişinin beyan ettiği ziyaret amacını ispatlayan belgeler ile vize başvuruları için gerekli diğer belgeleri sunarak geçerli bir vize başvurusunda bulunması gerekir.

Örneğin, Kanada’da yaşayan bir akrabasını ziyaret edeceğini beyan eden aday, o kişi tarafından imzalanmış bir davet mektubu ve o kişinin Kanada’daki statüsünü ispatlayan pasaport, kimlik, PR kartı gibi belgeleri başvurusuna eklemek zorundadır. Ya da 3 aylık bir dil kursuna katılacağını beyan eden bir kişi, o dil kursundan aldığı kabul belgesi olmadan turist vizesi başvurusunda bulunamaz. Bunların dışında, kişinin Türkiye’ye olan bağlarını gösteren belgeler ile söz konusu seyahati finanse edecek mali yeterliliğe sahip olduğunu gösteren belgelerin de başvuruya eklenmesi gerekir.

Kanada öğrenci vizesi için başvuranın hesabında ne kadar para olması gerektiğine dair resmi bir kural yoktur. Ancak, kişinin beyan ettiği seyahat amacını gerçekleştirmek için yeterli maddi kaynağa sahip olması gerektiğine dair genel vize hukuku kuralından hareketle, bu konuda bir çıkarıma ulaşılabilir. Örneğin, 18.000 CAD yıllık ücrete sahip bir üniversiteye kaydolmuş bir öğrenciyi ele aldığımızda, bu kişinin yıllık eğitim ücretinin yarısını zaten Kanada’ya gelmeden önce ödemiş olması gerekmektedir. Bu öğrenci yıllığı 10.000 CAD olan bir yurda kaydolmuşsa bu kişinin aylık ortalama 1000-1500 CAD da masrafı olacağı hesabından hareketle, bu öğrenci adayının hesabında toplamda en az 30.000-35.0000 CAD (9.000 CAD eğitim masrafı, 10.000 CAD yurt ücreti, 10.000-15.000 CAD günlük harcamalar) olması gerekmektedir. Eğitim veya yurt ücretinin daha fazla olması durumunda, hesapta daha yüksek tutarlara ihtiyaç duyulacaktır.

Kanada vizesi ile yalnızca Kanada’ya gidilir. Kanada vizesi ile AB ülkelerine, ABD’ye veya İngiltere’ye gidilmesi mümkün değildir. Bu ülkelerden her biri için ayrı ayrı vize alınması gerekir.

Kanada öğrenci vizesinin sonuçlanacağı süre ile ilgili herhangi bir kesin resmi takvim yoktur. Günümüz itibariyle Kanada Hükümeti, Türkiye’den yapılan başvurular için güncel olarak 8 haftalık bir tahmini işlem süresi bildirmektedir. Öğrencinin başvuru öncesinde bir kabul mektubu alması gerektiği ve bunun da belirli bir süre alacağı hesaba katıldığında, eğitim başlangıç tarihinden en az 4-5 ay önce öğrenci vizesi başvurusunda bulunulması önerilmektedir.

Kanada vize başvurularında, parmak izi vermek için aracı kurum olan VFS’ye başvurmak gereklidir. VFS’nin Ankara ve İstanbul ofislerinde Kanada parmak izi verilebilmektedir. VFS’nin Ankara ofisi, “İşçi Blokları Mahallesi, Muhsin Yazıcıoğlu Caddesi, No: 57/A, Regnum Sky Tower, Çankaya/Ankara” adresinde bulunmaktadır. VFS’nin İstanbul ofisi ise “Hacıahmet Mahallesi, Kurtuluş Deresi Caddesi, No:29 A Beyoğlu, İstanbul” adresindedir.

Kanada’nın özel bir evlilik vizesi bulunmamaktadır. Sponsor yoluyla aile birleşimi yapılması yoluna gidilmesi durumunda, süreç yaklaşık 1-2 sene sürebilmektedir. Bu yol dışında, evlenen Türk vatandaşının Kanada’ya turist vizesi yoluyla gitmesi de mümkündür. Bu yolla en fazla 6 ay kesintisiz olarak Kanada’da kalınabiliyor olsa da işlem süresi sponsorluk yoluyla aile birleşimine göre çok daha kısadır.

Kanada’nın merkezi ve eyaletler tarafından yönetilen çok sayıda göçmenlik programı bulunmaktadır. Tüm programların kendine has özellikleri olmakla beraber, genel olarak kişinin ilgili web sitesinde profil oluşturarak göçmenliğe ilgisini beyan etmesiyle süreç başlar. Sonrasında, IRCC tarafından düzenli biçimde gerçekleştirilen çekilişlerle ilgisini beyan edenler içinden en yüksek puanı olanlara bir başvuru davetiyesi (ITA, invitation to apply) gönderilir. Sonrasında adayın başvurusunu tüm belgeleriyle eksiksiz olarak sunması gerekir. Daha sonra bu başvuru IRCC tarafından değerlendirilir ve kişinin uygun bulunması durumunda kişiye COPR (confirmation of permanent residence, daimi ikamet teyidi) gönderilir ve kişi Kanada’ya yerleşme hakkı kazanır.

Kanada öğrenci vizesi için öncelikle bir onaylı eğitim kuruluşundan (DLI) kabul mektubu alınması gerekir. Her üniversite ve bölüm, kendi belirledikleri standartlar doğrultusunda kendisine başvuran adayları, kabul edip etmeme hakkına sahiptir. Bir DLI’dan kabul mektubu alan aday, sonrasında bu mektupla vize başvuru sürecini başlatır. Vize başvurunun onaylanması durumunda, bu aday Kanada’da eğitim görme hakkına sahip olacaktır.

Kanada çalışma vizesinin sonuçlanmasına dair net bir takvim yoktur. Günümüz itibariyle açık çalışma izni başvuruları 3 ay gibi bir sürede sonuçlanabilirken, LMIA değerlendirmeli çalışma izni başvuruları için bu süre birkaç seneye kadar uzayabilmektedir.

Kanada, dünyası sarsan Covid-19 pandemisinin ardından 1,5 yılı aşkın bir süreyle istisnai durumlar haricinde turist vizesi başvurularını askıya almıştı. Pandeminin etkilerinin hafiflemesinin ardından Kanada turist vizesi başvuruları tekrar açılmış olup günümüz itibariyle de herhangi bir kısıtlama bulunmamaktadır.

Kural olarak Kanada turist vizesi ile Kanada’da en fazla 6 ay kalınabilir. Bir kişi turist vizesi ile Kanada’ya geldiğinde havaalanında pasaport görevlisi tarafından pasaportuna bir mühür vurulur ve bu mühürde Kanada’da kalabileceği azami süre ifade edilir. Bunun yerine, kişiye bir mektup verilebilir ve Kanada’dan çıkması gereken tarih bu mektupta da ifade edilebilir. Böyle bir mühür vurma veya mektup verme durumu olmadığında, 6 aylık genel süre geçerli olacaktır.

Kanada’da 6 aydan fazla kalınmak istenmesi durumunda, vize hamilinin gerekçelerini bildirerek bir ziyaretçi kaydı (visitor record) başvurusu yapması gerekir. Bunun haricinde, 6 aylık bir sürenin olması kişinin 6 ay kalmasını gerektirmez. Kişi örneğin 15 gün kalacağını bildirmesine rağmen, Kanada’da uzun bir süre kalırsa, bir kez daha Kanada’ya geldiğinde kendisinden bu durumu açıklaması istenebilir. Beyan ile gerçek durum arasındaki bu farklılık, geçerli vizesi olmasına rağmen kişinin Kanada’ya alınmamasına neden olabilir.

Kanada turist vizesinin ne kadar sürede çıkacağına dair net bir takvim bulunmamaktadır. Bununla beraber, güncel olarak Türkiye’den yapılan başvurular için 104 günlük bir ortalama işlem süresi söz konusudur. Turist vizesine başvuracak adayların bu durumu da dikkate alarak planlanan seyahat tarihinden en az 4-5 ay önce başvuruda bulunması önerilmektedir.

Kanada vizesi başvurularında ana belirleyen kişinin milliyetidir. Dolayısıyla bir Türk vatandaşı için Türkiye veya Amerika’dan Kanada vize başvurusu yapmak arasında herhangi bir fark yoktur. Bununla beraber, kişinin geçerli ABD vizesi olması, Kanada vize başvurusunun olumlu sonuçlanması açısından son derece önemli bir kriter olduğundan, ABD içinden bir Türk vatandaşı tarafından yapılan Kanada vize başvurusunun olumlu sonuçlanma ihtimali daha yüksektir.

Kanada vizesinin geçerlilik süresine dair kesin bir kural yoktur. Ancak genellikle turist vizesi başvurularında pasaport süresi sonuna kadar, öğrenci vizesi başvurularında planlanan eğitim süresinin bitiminden birkaç ay sonrasına kadar, işçi vizesi başvurularında ise bir yıllık vize verilmektedir. Bu sürenin ne kadar olacağı, tamamen IRCC’nin takdirindedir.

Kanada transit vizesi, başka bir ülkeye hava yoluyla gidecek ve bu esnada Kanada’da 48 saatten az süreyle transit kalacak yolcular için gereklidir. Bu vizenin alınması için öncelikle IRCC’nin çevrim içi portalı (https://ircc.canada.ca/visit-visiter/en/get-account-ircc-portal) üzerinden bir davetiye kodu alınır ve bu davetiye kodu ile bir IRCC portal hesabı açılır. Bu hesap üzerinden transit vize başvurusunda bulunulur ve gerekli bölümler doldurularak başvuru sunulur. Transit vize için Kanada herhangi bir ücret talep etmemektedir.

Kanada vize türleri arasında görece en kısa sürede sonuçlananlar turist ve öğrenci vizesi başvurularıdır. Yeterli maddi kaynağa sahip olunması ve dikkatli ve özenli bir başvuru yapılması durumunda, bu vize başvurularının olumlu sonuçlanma ihtimali yüksektir. Bunun dışında daha önce Schengen vizesi almış olmak, geçerli bir ABD vizesine sahip olmak, gidiş ve dönüş biletlerini başvuru esnasında sunmak Kanada vizesi almayı kolaylaştıran faktörlerdir.